Sinus i cosinus kąta ostrego w trójkącie prostokątnym wyrażają stosunki długości jego boków. Sprawdź, jak rozpoznać właściwe przyprostokątne względem wybranego kąta i zapisać odpowiednie ilorazy.
Wzór matematyczny: a. a - przyprostokątna przy kącie Wzór matematyczny: alfa. α
Wzór matematyczny: b. b - przyprostokątna naprzeciw kąta Wzór matematyczny: alfa. α
Wzór matematyczny: c. c - przeciwprostokątna
W trójkącie prostokątnym dla kąta ostrego α definiujemy następujące stosunki długości:
Wzór matematyczny: s i n alfa równa się ułamek: licznik a; mianownik c; koniec ułamka. s i n α = a c
Wzór matematyczny: c o s alfa równa się ułamek: licznik b; mianownik c; koniec ułamka. c o s α = b c
Wzór matematyczny: t g alfa równa się ułamek: licznik a; mianownik b; koniec ułamka. t g α = a b
Przykład: Wyznacz sinus, cosinus i tangens kątów Wzór matematyczny: alfa. α i Wzór matematyczny: beta. β .
Dla kąta
Wzór matematyczny: alfa. α (patrz z perspektywy ●):
Wzór matematyczny: s i n alfa równa się ułamek: licznik 3; mianownik 5; koniec ułamka. s i n α = 3 5
Wzór matematyczny: c o s alfa równa się ułamek: licznik 4; mianownik 5; koniec ułamka. c o s α = 4 5
Wzór matematyczny: t g alfa równa się ułamek: licznik 3; mianownik 4; koniec ułamka. t g α = 3 4
Dla kąta
Wzór matematyczny: beta. β :
Wzór matematyczny: s i n beta równa się ułamek: licznik 4; mianownik 5; koniec ułamka. s i n β = 4 5
Wzór matematyczny: c o s beta równa się ułamek: licznik 3; mianownik 5; koniec ułamka. c o s β = 3 5
Wzór matematyczny: t g beta równa się ułamek: licznik 4; mianownik 3; koniec ułamka. t g β = 4 3
Przykład: W trójkącie prostokątnym Wzór matematyczny: A B C. A B C , Wzór matematyczny: A B. A B jest przeciwprostokątną i Wzór matematyczny: kreska pionowa A B kreska pionowa równa się 12. | A B | = 12 Wzór matematyczny: c m. c m . Ile wówczas jest równy sinus kąta Wzór matematyczny: A B C. A B C ?
Rysujemy prostokąt z oznaczeniami wierzchołków zgodnie z treścią zadania. Kąt Wzór matematyczny: ∢ A B C. ∢ A B C to kąt przy wierzchołku Wzór matematyczny: B. B (ozn. Wzór matematyczny: alfa. α ).
Do obliczenia sinusa potrzebujemy przyprostokątnej leżącej naprzeciw kąta oraz przeciwprostokątnej. Z twierdzenia Pitagorasa wyliczamy Wzór matematyczny: kreska pionowa A C kreska pionowa. | A C | :
Wzór matematyczny: kreska pionowa A C kreska pionowa do kwadratu plus 12 do kwadratu równa się 13 do kwadratu. | A C | 2 + 12 2 = 13 2
Wzór matematyczny: kreska pionowa A C kreska pionowa do kwadratu równa się 169 minus 144 równa się 25. | A C | 2 = 169 − 144 = 25
Wzór matematyczny: kreska pionowa A C kreska pionowa równa się 5. | A C | = 5
Stąd Wzór matematyczny: s i n alfa równa się ułamek: licznik kreska pionowa A C kreska pionowa; mianownik kreska pionowa A B kreska pionowa; koniec ułamka. s i n α = | A C | | A B | Wzór matematyczny: równa się ułamek: licznik 5; mianownik 13; koniec ułamka. = 5 13 .
Odpowiedź: Sinus kąta Wzór matematyczny: A B C. A B C wynosi Wzór matematyczny: ułamek: licznik 5; mianownik 13; koniec ułamka. 5 13 .
Przykład: Oblicz wartość sinusa, cosinusa i tangensa kąta Wzór matematyczny: alfa. α .
Krok 1: Potrzebujemy długości przeciwprostokątnej Wzór matematyczny: A C. A C , z twierdzenia Pitagorasa:
Wzór matematyczny: kreska pionowa A C kreska pionowa do kwadratu równa się 1 do kwadratu plus 3 do kwadratu. | A C | 2 = 1 2 + 3 2
Wzór matematyczny: kreska pionowa A C kreska pionowa do kwadratu równa się 1 plus 9. | A C | 2 = 1 + 9
Wzór matematyczny: kreska pionowa A C kreska pionowa do kwadratu równa się 10. | A C | 2 = 10
Wzór matematyczny: kreska pionowa A C kreska pionowa do kwadratu równa się pierwiastek kwadratowy z: 10; koniec pierwiastka. | A C | 2 = 10 (odrzucamy wartość ujemną, bo długość zawsze jest dodatnia)
Krok 2: Wyznaczamy wartości.
Wzór matematyczny: s i n alfa równa się ułamek: licznik kreska pionowa B C kreska pionowa; mianownik kreska pionowa A C kreska pionowa; koniec ułamka. s i n α = | B C | | A C | Wzór matematyczny: równa się ułamek: licznik 3; mianownik pierwiastek kwadratowy z: 10; koniec pierwiastka; koniec ułamka. = 3 10 Wzór matematyczny: równa się ułamek: licznik 3; mianownik pierwiastek kwadratowy z: 10; koniec pierwiastka; koniec ułamka razy ułamek: licznik pierwiastek kwadratowy z: 10; koniec pierwiastka; mianownik pierwiastek kwadratowy z: 10; koniec pierwiastka; koniec ułamka. = 3 10 ⋅ 10 10 Wzór matematyczny: równa się ułamek: licznik 3 pierwiastek kwadratowy z: 10; koniec pierwiastka; mianownik 10; koniec ułamka. = 3 10 10
Wzór matematyczny: c o s alfa równa się ułamek: licznik kreska pionowa A B kreska pionowa; mianownik kreska pionowa A C kreska pionowa; koniec ułamka. c o s α = | A B | | A C | Wzór matematyczny: ułamek: licznik 1; mianownik pierwiastek kwadratowy z: 10; koniec pierwiastka; koniec ułamka. 1 10 Wzór matematyczny: równa się ułamek: licznik 1; mianownik pierwiastek kwadratowy z: 10; koniec pierwiastka; koniec ułamka razy ułamek: licznik pierwiastek kwadratowy z: 10; koniec pierwiastka; mianownik pierwiastek kwadratowy z: 10; koniec pierwiastka; koniec ułamka. = 1 10 ⋅ 10 10 Wzór matematyczny: równa się ułamek: licznik pierwiastek kwadratowy z: 10; koniec pierwiastka; mianownik 10; koniec ułamka. = 10 10
Wzór matematyczny: t g alfa równa się ułamek: licznik kreska pionowa B C kreska pionowa; mianownik kreska pionowa A B kreska pionowa; koniec ułamka. t g α = | B C | | A B | Wzór matematyczny: równa się ułamek: licznik 3; mianownik 1; koniec ułamka. = 3 1 Wzór matematyczny: równa się 3. = 3
Przykład: Dla kąta Wzór matematyczny: alfa. α przedstawionego na rysunku oblicz wartość wyrażenia Wzór matematyczny: c o s alfa razy t g alfa. c o s α ⋅ t g α .
Obliczamy długość przeciwprostokątnej naprzeciw kąta Wzór matematyczny: alfa. α (z twierdzenia Pitagorasa):
Wzór matematyczny: x do kwadratu plus nawias otwierający 7 przecinek 2 nawias zamykający do kwadratu równa się nawias otwierający 7 przecinek 5 nawias zamykający do kwadratu. x 2 + ( 7 , 2 ) 2 = ( 7 , 5 ) 2
Wzór matematyczny: x do kwadratu równa się nawias otwierający 7 przecinek 5 nawias zamykający do kwadratu minus nawias otwierający 7 przecinek 2 nawias zamykający do kwadratu. x 2 = ( 7 , 5 ) 2 − ( 7 , 2 ) 2
Wzór matematyczny: x do kwadratu równa się 4 przecinek 41. x 2 = 4 , 41
Wzór matematyczny: x równa się 2 przecinek 21. x = 2 , 21 (bierzemy wartość dodatnią)
Dla podanego trójkąta:
Wzór matematyczny: c o s alfa równa się ułamek: licznik 7 przecinek 2; mianownik 7 przecinek 5; koniec ułamka. c o s α = 7 , 2 7 , 5
Wzór matematyczny: t g alfa równa się ułamek: licznik 2 przecinek 1; mianownik 7 przecinek 2; koniec ułamka. t g α = 2 , 1 7 , 2
Upraszczamy w równaniu:
Wzór matematyczny: c o s alfa razy t g alfa. c o s α ⋅ t g α Wzór matematyczny: równa się ułamek: licznik 7 przecinek 2; mianownik 7 przecinek 5; koniec ułamka razy ułamek: licznik 2 przecinek 1; mianownik 7 przecinek 2; koniec ułamka. = 7 , 2 7 , 5 ⋅ 2 , 1 7 , 2 Wzór matematyczny: równa się ułamek: licznik 2 przecinek 1; mianownik 7 przecinek 5; koniec ułamka. = 2 , 1 7 , 5 Wzór matematyczny: równa się 0 przecinek 28. = 0 , 28
Odpowiedź: Wartość wyrażenia Wzór matematyczny: c o s alfa razy t g alfa równa się 0 przecinek 28. c o s α ⋅ t g α = 0 , 28 .
Komentarze