Walec jest bryłą obrotową o dwóch jednakowych kołowych podstawach. Poznaj jego siatkę, przekrój osiowy oraz wzory na objętość, pole powierzchni bocznej i pole powierzchni całkowitej.
Walec
Walec jest bryłą obrotową powstałą z obrotu o prostokąta o bokach dookoła prostej zawierającej bok Bok prostokąta nazywamy wysokością walca, a bok jest promieniem podstawy walca.
Zwróćmy uwagę na to, jak wygląda siatka walca i jakie są jej wymiary.
Przekrój osiowy walca
Przekrojem osiowym walca nazywamy prostokąt zawarty w tym walcu o bokach długości oraz
Jeśli wyobrazimy sobie, że nasz walec jest tortem, to przekrój osiowy walca będzie prostokątem, który widzimy, gdy ktoś przekroi tort dokładnie na pół, tnąc równolegle do osi obrotu.
Objętość walca
Objętość walca liczymy podobne jak przy graniastosłupach korzystając ze wzoru:
Różnica polega na tym, że podstawą walca jest koło, zatem:
Objętość walca wyraża się wzorem:
Pole powierzchni bocznej walca\Pole powierzchni całkowitej walca
Jak można odczytać z zamieszczonego wyżej rysunku siatki, po "rozwinięciu" walca powierzchnią boczną walca jest prostokąt o wymiarach Wzór matematyczny: h. na Wzór matematyczny: 2 pi r kropka.
Pole powierzchni bocznej walca wyraża się wzorem: Wzór matematyczny: P z indeksem dolnym: B; koniec indeksu równa się h razy 2 pi r.
Pole powierzchni całkowitej walca określa się jako:
Wzór matematyczny: P o l e p o w i e r z c h n i c a ł k o w i t e j równa się.łWzór matematyczny: P o l e p o w i e r z c h n i b o c z n e j plus.Wzór matematyczny: 2 razy P o l e p o d s t a w y.
Czyli po prostu:
Pole powierzchni całkowitej walca określa się wzorem: Wzór matematyczny: P z indeksem dolnym: C; koniec indeksu równa się 2 razy pi r do kwadratu plus h razy 2 pi r.
Przykład 1: Oblicz objętość i pole powierzchni całkowitej walca powstałego z obrotu prostokąta o wymiarach 3 na 4 wokół prostej zawierającej bok o długości 3.
Narysujmy obrazek poglądowy:
Ze wzoru na objętość walca mamy: Wzór matematyczny: V równa się pi 4 do kwadratu razy 3 równa się 48 pi.
Ze wzoru na pole powierzchni całkowitej walca mamy: Wzór matematyczny: P z indeksem dolnym: C; koniec indeksu równa się 2 pi razy 4 do kwadratu plus 3 razy 2 pi razy 4 równa się 32 pi plus 24 pi równa się 56 pi. Odpowiedź: Objętość tego walca to Wzór matematyczny: 48 pi przecinek. a jego pole powierzchni całkowitej, to Wzór matematyczny: 56 pi kropka.
Przykład 2: Objętość walca, w którym wysokość jest czterokrotnie dłuższa od promienia jest równa 32. Oblicz promień podstawy tego walca.
Narysujmy obrazek poglądowy:
Z treści zadania wiemy, że Wzór matematyczny: V równa się 32.
Ze wzoru na objętość walca mamy: Wzór matematyczny: V równa się pi a do kwadratu razy 4 a równa się 4 a do sześcianu pi.
Zatem: Wzór matematyczny: 32 równa się 4 a do sześcianu ∣: 4. Wzór matematyczny: 8 równa się a do sześcianu pi ∣: pi. Wzór matematyczny: a do sześcianu równa się ułamek: licznik 8; mianownik pi; koniec ułamka. Wzór matematyczny: a równa się pierwiastek stopnia 3 z: ułamek: licznik 8; mianownik pi; koniec ułamka; koniec pierwiastka. Odpowiedź: Promień podstawy tego walca ma długość Wzór matematyczny: pierwiastek stopnia 3 z: ułamek: licznik 8; mianownik pi; koniec ułamka; koniec pierwiastka.
Przykład 3: Przekątna przekroju osiowego walca jest nachylona do jego płaszczyzny podstawy pod kątem Wzór matematyczny: 45 do potęgi: kółko; koniec potęgi kropka. Wysokość tego walca ma długość 8. Oblicz objętość podanego walca.
Narysujmy obrazek poglądowy:
Ponieważ przekątna przekroju osiowego walca jest nachylona do płaszczyzny jego podstawy pod kątem Wzór matematyczny: 45 do potęgi: kółko; koniec potęgi przecinek. sam przekrój osiowy walca jest kwadratem, stąd mamy: Wzór matematyczny: 2 r równa się 8 ∣: 2. Wzór matematyczny: r równa się 4.
Alternatywnie możemy dojść do tego samego wyniku w poniższy sposób: Wzór matematyczny: s i n 45 do potęgi: kółko; koniec potęgi równa się ułamek: licznik 8; mianownik 2 r; koniec ułamka. Wzór matematyczny: 1 równa się ułamek: licznik 8; mianownik 2 r; koniec ułamka kreska pionowa razy r. Wzór matematyczny: r równa się 4.
Stąd i ze wzoru na objętość walca mamy: Wzór matematyczny: V równa się pi 4 do kwadratu razy 8 równa się 128 pi. Odpowiedź: Objętość tego walca jest równa Wzór matematyczny: 128 pi kropka.
Przykład 4:Oblicz objętość walca, jeśli wiadomo, że jego pole powierzchni bocznej jest równe Wzór matematyczny: 16 pi. a jego wysokość ma długość 4.
Ze wzoru na pole powierzchni bocznej walca mamy: Wzór matematyczny: 4 razy 2 pi r równa się 16 pi ∣: pi. Wzór matematyczny: 8 r równa się 16 ∣: 8. Wzór matematyczny: r równa się 2.
Zatem po podstawieniu do wzoru mamy: Wzór matematyczny: V równa się pi razy 2 do kwadratu razy 4 równa się 16 pi. Odpowiedź: Objętość tego walca, to Wzór matematyczny: 16 pi kropka.
Komentarze